NewsOffice's Blog

SA�LIKLI SA�LAR ��N

� Yorum (0)

Sa�lar�n�z�n sa�l�kl� g�r�nmesini istiyorsan�z; 2 ayda bir kestirin, �l�k su ile y�kay�n ve kremi sadece u�lar�na s�r�n.

Sa� bak�m�nda dikkat etmeniz gereken di�er hususlar ��yle:

J�le s�r�nce sa�lar d�k�l�r m�? J�le sa�ta 2-3 g�n kal�rsa havas�z b�rakt�� i�in sa� d�k�l�r. En az�ndan ertesi g�n sa� y�kanmal�d�r.

Mevsim d�n�mlerinde sa�lara �zel bir bak�m uygulanmal� m�? Bu konuda her zaman bir bak�m yapmak laz�m. Belli markalar�n �ampuan, krem ve serumlar� her zaman de�il ama mevsim d�n�mlerinde kullan�lmal�.

2 ayda bir sa�lar� kestirmek gerekir mi? Sa�lar ucundan al�n�nca daha sa�l�kl� oldu�u i�in �abuk ve dengeli uzar. 2 ayda bir sa� kesimi normaldir. B�ylece �ekli de bozulmam�� olur.

Sa��n her g�n y�kanmas� zararl� m�d�r? Sa� kendi ya��nda kalmal�d�r. Ama mesela g�nde 3 �ampuan yap�yorsan�z zararl�d�r. Her g�n y�kansa bile 1 �ampuan yeterlidir.

Sa� i�in �zel bir krem kullan�lmal� m�d�r? Her zaman sa��n ucuna uygulanmal�d�r. ��nk� krem sa��n dibini yumu�att�� i�in sa�� d�ker.

Sa� nas�l suyla y�kanmal�d�r? Sa�lar� �l�k suyla y�kamak daha iyidir. Il�k su sa�� parlak yapar. Y�kama sonras�nda 1 kez so�uk su tutulmal�d�r. ��nk� hem beyin rahatlar hem de sa�lar canlan�r.

Esmer bayanlara ne renk sa� �nerilir? Asl�nda en g�zel sar��nlar, esmerlerden ��kar. Esmerler sar��n olacaksa �nce u�lardan ba�lan�l�r. Yani dip �ok koyu, u�lar sar� olmal�. Dekolteye d��en sar� sa��n esmer tene yak��p yak��mad��na bak�l�r.

Sa� sa�l�� i�in en �nemli olan diyetin i�eri�idir. Protein a��s�ndan yetersiz diyetler, sa� k�klerini dinlenme d�nemine sokarak, proteinden tasarruf etme yoluna gider. Bu a��r diyetleri takiben 2-3 ay i�inde yayg�n sa� d�k�lmesi g�r�lebilir.

S�k� toplanm�� sa�lar, at kuyruklar�, topuzlar ve �rg�ler sa�lar�n k�klerini zay�flatmaktad�r. �zellikle aln�n yan k�sm�ndaki sa� d�k�lmelerinden, s�k� ve gergin toplamalar sorumludur" diye konu�tu.

Sa� , Sa� Ekimi ve Sa� Ektirme Hakk�nda
G�nde yakla��k olarak 90-100 adet sa� telinin d�k�lmesi normal kabul edilir ve bu sa�lar�n yerine yenileri ��kar. Ba�taki sa� say�s� ve sa� kal�nl�� ki�iden ki�iye de�i�ebilir. Ayr�ca, ya�a ba�l� olarak sa��n b�y�me h�z� da de�i�ir. Erkeklerde sa� d�k�lmesi genelde al�nda ve tepededir. Ba��n arka k�sm�nda sa� d�k�lmesine rastlanmaz. Bunun nedeni iki farkl� sa� k�k�n�n olmas�d�r. Al�ndaki ve tepe b�lgedeki sa� k�kleri Testosteron Hormonuna duyarl�d�r ve bu hormon bu b�lgelerdeki sa� k�klerine zarar verdi�i i�in Erkek tipi sa� d�k�lmesi buralarda ger�ekle�ir. Di�er b�lgelerdeki sa� k�kleri, Testosteron Hormonuna duyarl� olmad�klar� i�in d�k�lmedi�inden, bu b�lgelerden al�nan sa� k�kleri, d�k�len b�lgelere ekilir. Bu ekilen sa� k�kleri Testosteron' a kar�� duyarl� olmad�klar� i�in, yeni ekildikleri b�lgede de "Testosteron'a ba�l� d�k�lme" g�stermezler. Ayr�ca, ki�inin kendi sa�� kullan�ld�� i�in de g�r�nt� gayet do�al olur.

Sa� Ekimi i�lemi tamamland�ktan sonra, ki�i evine d�nebilir. �lk 2 g�n sa�lar y�kanmaz ve bu s�reden sonra sa� her g�n �zel bir madde ile y�kan�r. Sa� ekiminden birka� g�n sonra al�n b�lgesinde �i�lik ve morluklar olu�abilir, fakat bu ge�ici bir durumdur ve 1-2 g�n i�erisinde bu �i�lik ve morluklar kaybolur. Yeni ekilen sa�lar bir s�re sonra d�k�l�rler ve yakla��k 3 ay i�erisinde yeniden ��kmaya ba�larlar. Sa�lar al�nd�klar� b�lgedeki b�y�me h�zlar� ile sa��n ekildikleri b�lgede b�y�meye devam ederler ve bu sa�lar, yukar�da da belirtti�imiz gibi, d�k�len b�lgelerdeki sa� k�klerinden farkl� yap�da olduklar� i�in, d�k�lmezler. Herkesin sa��ndaki d�k�lme ve a��kl� oran� farkl�d�r. Bu nedenle ki�i uzman bir hekim taraf�ndan muayene edilmeli ve hangi b�lgelere ne s�kl�kta sa� ekilece�ine karar verilmelidir.

Kaynak www.sagliklisac.com

G�ne� Enerjisi - Solar energy

� Yorum (0)

G�ne� enerjisi veya G�ne� erkesi, G�ne� ��ndan enerji elde edilmesine dayal� teknolojidir.

G�ne�in yayd�� ve d�nyam�za da ula�an enerji, g�ne�in �ekirde�inde yer alan f�zyon s�reci ile a��a ��kan ��ma enerjisidir, g�ne�teki hidrojen gaz�n�n helyuma d�n��mesi �eklindeki f�zyon s�recinden kaynaklan�r. D�nya atmosferinin d��nda g�ne� ��n�m�n�n �iddeti, a�a�� yukar� sabit ve 1370 W/m² de�erindedir, ancak yery�z�nde 0-1100 W/m² de�erleri aras�nda de�i�im g�sterir. Bu enerjinin d�nyaya gelen k��k bir b�l�m� dahi, insanl��n mevcut enerji t�ketiminden kat kat fazlad�r. G�ne� enerjisinden yararlanma konusundaki �al��malar �zellikle 1970'lerden sonra h�z kazanm��, g�ne� enerjisi sistemleri teknolojik olarak ilerleme ve maliyet bak�m�ndan d��me g�stermi�, g�ne� enerjisi �evresel olarak temiz bir enerji kayna�� olarak kendini kabul ettirmi�tir.

G�ne�’ten elde edilebilecek enerji

D�nyan�n atmosferinin �zerine ve d�nya y�zeyine d��en teorik y�ll�k ortalama g�ne� �� miktar�

Global g�ne� enerjisi kaynaklar�. Haritadaki renkler, 1991-1993 y�llar� aras�nda, ger�ekle�en ortalama yerel g�ne� enerji de�erleri hakk�nda W/m² cinsinden bilgi vermektedir.

D�nyan�n y�r�ngesi �zerinde, uzayda, birim alana ula�an g�ne� ��nlar�, g�ne�e dik bir y�zey �zerinde �l��ld�kleri zaman 1,366 W/m²’dir. Bu de�er g�ne� enerjisi sabiti olarak da an�l�r.^[1]

Atmosfer bu enerjinin %6’s�n� yans�t�r, %16’s�n� da s�n�mler ve b�ylece deniz seviyesinde ula��labilen en y�ksek g�ne� enerjisi 1,020 W/m²’dir ^[2] ^[3]. Bulutlar gelen ��may�, yans�tma suretiyle yakla��k %20, s�n�mleme suretiyle de yakla��k %16 azalt�rlar. Sa�daki resim 1991 ve 1993 y�llar� aras�nda uydu verilerine dayanarak, elde edilebilen ortalama g�ne� enerjisinin W/m² cinsinden g�sterimidir. �rne�in Kuzey Amerika’ya ula�an g�ne� enerjisi 125 ile 375 W/m² aras�nda de�i�irken, g�nl�k elde edilebilen enerji miktar�, 3 ila 9 kWh/m² aras�nda de�i�mektedir. ^[4]

Bu de�er, elde edilebilecek m�mk�n en y�ksek de�er olup, g�ne� enerjisi teknolojisinin sa�layaca�� en y�ksek de�er anlam�na gelmez. �rne�in, fotovoltaik (g�ne� pili) panelleri, bug�n i�in yakla��k %15’lik bir verime sahiptirler. Bu nedenle, ayn� b�lgede bir g�ne� paneli, 19 ile 56 W/m² ya da g�nl�k 0.45-1.35 kWh/m² enerji sa�layacakt�r. ^[5] Yandaki resimdeki koyu renkli alanlar, g�ne� paneli kaplanmas� durumunda ayn� b�lgede 2003 y�l�nda �retilen toplam enerjiden biraz daha fazla enerji �retebilecek �rnek alanlar� g�stermektedir. ^[6] Bug�nk� %8 verime dayal� teknoloji ile dahi, i�aretli b�lgelere yerle�tirilecek g�ne� panelleri, bug�n fosil yak�tlar, hidroelektrik, n�kleer vb kaynaklara dayal� t�m santrallerin �retti�i elektrik enerjisinden biraz daha fazlas�n� �retebilecektir.

Hava kirlili�inin neden oldu�u K�resel lo�luk ise daha az miktarda g�ne� ��n�n yery�z�ne ula�mas�na neden oldu�u i�in, g�ne� enerjisinin gelece�i ile ilgili az da olsa endi�e yaratmaktad�r. 1961-90 y�llar� aras�n� kapsayan bir ara�t�rmada, ayn� d�nem i�erisinde deniz seviyesine ula�an ortalama g�ne� ��n� miktar�nda %4 azalma oldu�u g�zlenmi�tir. ^[7]

G�ne� enerjisi teknolojileri

G�ne� ��nlar�ndan yararlanmak i�in pek �ok teknoloji geli�tirilmi�tir. Bu teknolojilerin bir k�sm� g�ne� enerjisini ��k ya da �s� enerjisi �eklinde direk olarak kullan�rken, di�er teknolojiler g�ne� enerjisinden elektrik elde etmek �eklinde kullan�lmaktad�r.

G�ne� enerjili �s�tma sistemleri

G�ne� enerjili s�cak su sistemleri, suyu �s�tmak i�in g�ne�e ��nlar�ndan yararlan�r. Bu sistemler evsel s�cak su ya da bir alan� �s�tmak i�in kullan�labildi�i gibi �o�unlukla bir havuzu �s�tmak i�in kullan�l�r. Bu sistemler �o�unlukla bir termal g�ne� paneli ile bir de depodan olu�ur.^[8] G�ne� enerjili su �s�t�c�lar� �� grupta toplan�r.

Aktif sistemler, suyun ya da �s� transfer s�v�s�n�n �evirimi i�in pompa kullan�rlar.
Pasif sistemler suyun ya da �s� transfer s�v�s�n�n devrini do�al �evirim ile sa�larlar.
K�tle sistemleri su tank�n�n do�rudan g�ne� �� ile �s�nmas�n� ama�larlar.

Yayg�n �s�l g�ne� enerjisi uygulamalar� �unlard�r:

- D�zlemsel g�ne� kollekt�rleri: �lkemizde de �ok yayg�n olarak kullan�lan, evlerde s�cak su elde etmede kullan�lan sistemlerdir.

-Yo�unla�t�r�c�l� g�ne� enerjisi santrallar�: Bunlarda, do�rusal, �anak �eklinde ya da merkezi bir oda�a y�nlendirilmi� dev aynalar kullan�larak, odak noktas�nda �ok y�ksek s�cakl�kta �s� elde edilir. Genellikle elektrik �retiminde kullan�l�r. Ancak hen�z bir yayg�nl�k kazanamam��lard�r.

-Vakum T�pl� G�ne� Enerjisi Sistemleri: Vakum t�pl� g�ne� enerjisi kolekt�rleri: i� i�e ge�mi� 2 adet silindirik cam t�p�n �s� yolu ile birbirine ba�lanmas� ve bu i�lem s�ras�nda aras�ndaki havan�n al�nmas� ile �retilir. D�� silindirik t�p�n y�zeyine d��en G�ne� ��nlar� aradaki havas�z ortamdan ge�erek i� k�s�mdaki silindirik t�p�n y�zeyinde absorbe edilmesi ile �al��r. Arada madde olmad��ndan dolay� sadece ��ma ile �s�nan sistem suyu d�� hava s�cakl��ndan ba��ms�zd�r.

-G�ne� ocaklar�: �anak �eklinde ya da kutu �eklinde g�ne� �s�s�n� toplayan yap�lard�r. Geli�mekte olan �lkelerde daha yayg�n kullan�l�r.

-Trombe duvar�: Sandvi� �eklinde cam ve hava kanallar� ile paketlenmi� bir pasif g�ne� enerjisi sitemidir. G�ne� ��nlar� g�n boyunca, duvar�n alt�nda ve �st�nde yer alan hava ge�i� bo�luklar�n� tahrik ederek, do�al �evirim ile termal k�tleyi �s�t�rlar. Gece ise trombe duvar� biriktirdi�i enerjiyi ��ma yolu ile yayar. ^[9]

-Ge�i�li hava paneli: Aktif g�ne� enerjili �s�tma ve havaland�rma sistemidir. Termal g�ne� paneli gibi davranan, g�ne�e bakan delikli (perfore) bir duvardan olu�ur. Panel, binan�n havaland�rma sistemine �n �s�tma uygular. Ucuz bir y�ntemdir. %70’e kadar verime ula��labilir.^[10]

Ara�t�rmaya konu olmu�, ancak yayg�nla�amam�� baz� �s�l g�ne� enerjisi teknolojieri:

-G�ne� Havuzlar�: Havuza at�lan tuzlar�n yard�m� ile dip tarafta s�cakl�k elde edilir. Bunlar daha �ok deneysel sistemler olarak kalm��lar, bir yayg�nl�k g�sterememi�lerdir.

-G�ne� Bacalar�: Bir binan�n zemininde toplanan �s�, y�ksek ve dar bir bacaya y�nlendi�inde, bacada kurulu t�rbini �al��t�r�r. Bu da, deneysel a�amada kalm�� g�ne� enerjisi t�rlerinden biridir.

-Su Ar�tma Sistemleri: Bunlar da bir �e�it havuz sistemidir. Havuzun �st�ne e�imli cam kapak yerle�tirilir, buharla�an su tuzdan ar�narak bu kapakta yo�unla��r.

-�r�n kurutma sistemleri.

G�ne� pilleri

Bu yat �zerindeki g�ne� pilleri 12 voltluk ak�leri, 9 Amp’e kadar do�rudan g�ne� �� yard�m�yla doldurabilirler.

G�ne� pilleri ya da fotovoltaik piller diye an�lan cihazlar, yar�iletkenlerin fotovoltaik etki �zelli�ini kullanarak, g�ne� ��ndan elektrik enerjisi �retirler. G�ne� pilleri, kurulan sisteme ba�l� olarak birka� mW'dan birka� MW'a kadar elektrik �retebilir. Y�ksek �retim maliyetleri nedeniyle, yak�n zamana kadar olduk�a az kullan�lm��t�r. 1950'lerden bu yana uzayda uydularda, 1970'li y�llarda, elektrik hatt�ndan uzak yerlerde, yol kenarlar�ndaki acil telefon cihazlar� ya da uzaktan alg�lama gibi uygulamalar�n enerji gereksiniminin kar��lanmas�nda kullan�lm��t�r. Son y�llarda, evlerde elektrik �ebekesi ile birlikte �al��an sistemler de yayg�nla�m��t�r.

2005 sonu itibar� ile toplam 5,300 MW oldu�u zannedilen kurulu g�ne� pili kapasitesinin, geli�mi� �lkelerin, g�ne� pillerinin evsel ama�l� kullan�m�na verdi�i te�vikler nedeniyle, 2006 y�l�nda da ciddi art�� g�stermesi beklenmektedir. Gerek kullan�mdaki art��, gerekse teknolojik geli�meler nedeniyle g�ne� pillerinin �retim maliyetinde her y�l azal�� g�r�lmektedir. Bir g�ne� pili panelinin watt ba��na maliyeti 1990 y�l�nda yakla��k 7,5 USD iken, 2005 y�ll�nda bu rakam yakla��k 4 USD seviyesine inmi�tir. Geli�mi� �lkelerin sunmu� oldu�u te�vikler, g�ne� pillerinin yat�r�m maliyetinin 5 ile 10 y�l aras�nda geri d�nebilmesini sa�lamaktad�r. Evsel ama�l� kullan�lan g�ne� pilleri bir inverter arac�l�� ile elektrik �ebekesine ba�lanmakta, b�ylece �retilen elektri�in ak�lerde depolanmas�ndan tasarruf edilmektedir. 2003 y�l� i�erisinde t�m d�nyada ger�ekle�en g�ne� pili �retiminde %32'lik bir art�� g�zlenmi�tir.^[11] G�ne� pili kullan�m�ndaki art�� o kadar b�y�kt�r ki, yar�iletken �retiminin talebi kar��layamamas�, g�ne� pili �retiminin art��nda bir k�s�tnoluoki g�nese ne olmu�tur.^[12] Bu sorunun 2006 ve 2007'de de devam edebilece�i san�lmaktad�r.^[13]

Mimaride g�ne� enerjisi

G�ne� enerjisinden yararlanan tasar�mlar, �ok az daha ilave enerji kullanmak suretiyle, konfor s�cakl�� ve ��k seviyesinin elde edilmesini hedefler. Bunlar pasif g�ne� enerjisinde oldu�u gibi so�uk ortamlarda daha fazla g�ne� �� ile s�cak su elde edilmesi �eklinde ya da aktif g�ne� enerjisinde oldu�u gibi, pompa ve fanlar kullanarak, s�cak ve so�uk havan�n (ya da s�v�n�n) y�nlendirilmesi �eklinde de olabilir.

Seralar da bir �e�it g�ne� mimarisi �rne�idir.

G�ne� �� ile ayd�nlatma

�� mekanlar g�n i�erisinde ��k t�pleri ile ayd�nlat�labilirler.

�rne�in ��k t�pleri, �at�ya yerle�tirilmi� g�ne� ��nlar�n� toplayac� bir �ana�a ba�lanarak, i� mekanlarda ayd�nlatma kaynakl� enerji giderlerini azaltarak, daha do�al bir ayd�nlatma yaratabilirler.

Is�l g�ne� enerjisinden elektrik �reten enerji santralleri

Solar �ki, yo�unla�t�r�lm�� g�ne� enerji kulesi (�s�l g�ne� enerjisine �rnektir).

Is�l g�ne� enerjisi sistemleri, yayg�n olarak, bir �s� e�anj�r�n� y�ksek s�cakl�klara kadar �s�tarak, elde edilen �s�n�n elektrik enerjisine d�n��t�r�lmesi �eklinde kullan�l�rlar.

Enerji kuleleri

Enerji kuleleri bir a� �eklinde yerle�tirilmi�, �ok say�da d�z ve hareketli olurlar.

Yo�unla�t�r�c�l� kollekt�rler ve buhar motorlar�

Bir yo�unla�t�r�c�l� kollekt�rde �s�ya d�n��t�r�len g�ne� enerjisi, n�kleer ya da k�m�rl� elektrik santrallerinde oldu�u gibi, suyun kaynat�larak buhara d�n��t�r�lmesi ve elde edilen buharla da bir buhar motoru ya da bir buhar t�rbininin tahrik edilmesi suretiyle elektrik enerjisi elde edilir.

Bir bir stirling motoru tahrik edilir. Stirling motoru kapal� devre gazihtiya� duymayan bir �s� motorudur.

Stirling motoru ile g�ne� enerjisinin elektri�e d�n��t�r�lmesi, %30 ile en y�ksek verime sahip sistem kabul edilir...

Referanslar

^ Solar Spectra: Standard Air Mass Zero
^ Earth Radiation Budget
^ SRRL: An overview of the Solar Radiation Research Laboratory
^ NREL: Dynamic Maps, GIS Data, and Analysis Tools - Solar Maps
^ title = us_pv_annual_may2004.jpg | accessdate = 2006-09-04 | publisher = National Renewable Energy Laboratory, US
^ Uluslarars� Enerji Ajans� - Anasayfa
^ Observed Reductions in Surface Solar Radiation in the United States and Worldwide from 1961 to 1990 | accessdate = 2006-09-04 | author = Liepert, B. G.| date = 2002-05-02 | publisher = GEOPHYSICAL RESEARCH LETTERS, VOL. 29, NO. 10, 1421
^ NREL - G�ne� enerjili s�cak su
^ EERE – Dolayl� kazan� (Trombe Duvarlar�)
^ NREL - Ge�i�li hava panelleri (Havaland�rma �n�s�tmas�)
^ World Sales of Solar Cells Jump 32 PercentViviana Jim�nez, 2004 Earth Policy Institute. Retrieved 4 Eyl�l 2006.
^ Silicon Shortage Stalls Solar John Gartner, Wired News, 28 Mart 2005. Retrieved 4 Eyl�l 2006.
^ 2005 Solar Year-end Review & 2006 Solar Industry Forecast Jesse W. Pichel and Ming Yang, Research Analysts, Piper Jaffray, 11 Ocak 2006. Retrieved 4 Eyl�l 2006.

Kaynak Vikipedi

N�kleer Hammadde: Uranyum, Toryum

� Yorum (0)

N�kleer Hammadde: Uranyum, Toryum

URANYUM temel n�kleer yak�t hammaddesidir. G�n�m�zde n�kleer g�� santrallerinde yak�t olarak kullan�lmaktad�r. Do�adaki uranyumun binde yedisi (%0.71) b�l�nebilme yetene�ine sahip (fisil) Uranyum-235 izotopu i�erir. Do�al uranyumlu yak�t a��r su (d�teryum-hidrojenin bir izotopu) ile so�utulan reakt�rlerde kullan�lmaktad�r. Hafif su ile so�utulan reakt�rlerde ise zenginle�tirilmi� uranyum yak�t� kullan�lmaktad�r. Zenginle�tirilmi� uranyum, do�al uranyum i�indeki Uranyum-235 izotopu oran�n� art�rmak amac�yla zenginle�tirme i�lemi ile elde edilmektedir.

TORYUM fisil bir madde olmad�� i�in tek ba��na n�kleer yak�t olarak kullan�lamaz ve fisil bir izotop olan U²³³e d�n��ebilmesi i�in de bir tetikleyiciye (n�tron) gereksinimi vard�r. Bu nedenle n�kleer yak�t olarak kullan�labilmesi i�in fisil izotoplar olan U²³⁵ veya Pu²³⁹ ile birlikte kullan�lmal�d�r.

Toryumun n�kleer yak�t olarak kullan�lmas� ile ilgili �al��malar yap�lmaktad�r
ancak g�n�m�zde toryumla �al��an ticari �l�ekli bir n�kleer reakt�r bulunmamaktad�r.

Uranyum �e�itli a�amalardan ge�tikten sonra enerji elde etmek �zere n�kleer
reakt�rlerde kullan�l�r. Reakt�rlerde ortaya ��kan kullan�lm�� yak�tlar
g�venli bir �ekilde idare edilir.

T�RK�YE'N�N N�KLEER HAMMADDE KAYNAKLARI

Kaynak T�rkiye atom enerjisikurumu

Toryum

� Yorum (0)

1828 y�l�nda J�ns Jacob Berzelius taraf�ndan ke�fedilen ve periyodik tabloda aktinit serisinin ikinci �yesi olan toryum, yer kabu�unun %0,0007'lik k�sm�n� olu�turmaktad�r. Toryum, uranyum gibi do�ada serbest halde bulunmay�p 60 civar�nda mineralin yap�s� i�inde yer almaktad�r. Bunlardan sadece monazit ( (Ce, La, Nd, Th, Y)PO₄) ve torit ( (Th, U) SiO₄) toryum �retiminde kullan�lmaktad�r. Bu mineraller de genellikle nadir toprak elementleri (NTE) ile birlikte bulunmaktad�r.


Torit (Kristal)	Torit

Toryum

Y�ksek s�cakl�klarda magnezyumun direncini art�rmak amac�yla ala��mlarda,

Elektronik cihazlarda ve ayd�nlatmada tungsten filamanlar�n kaplanmas�nda,

Y�ksek �s�ya dayan�kl� potalar�n yap�m�nda,

Y�ksek kaliteli kamera merceklerinde,

N�kleer teknolojide kullan�lmaktad�r.

N�KLEER ENERJ� VE TORYUM

Toryum tek ba��na n�kleer yak�t olarak kullan�lamaz. Fertil bir izotop olan Th-232'nin bir �ntron yutarak fisyon yapabilen bir izotop olan U-233'e d�n��t�r�lmesi gerekir. Th-232'nin d��k enerjili n�tronlarla tepkimesi (n�tron yutumu) sonucunda �nce daha az kararl� olan Th-233 olu�maktad�r. Th-233 ise, 23 dakika i�inde, bir beta par�ac�� yayarak Pa-233'e (protaktinyum) d�n��mektedir. Pa-233, 27 g�n i�inde, yar�lanma s�resi 163.000 y�l olan fisil U-233'e d�n��mektedir. B�ylece a�a��daki �ekilde g�r�ld�� gibi Th-232, U-235 veya Pu-239 gibi ba�ka bir fisil maddeyle �retkenlik d�ng�s�ne ba�lamaktad�r.

Toryum - uranyum kar��k yak�tlar, uranyum yak�t�na g�re daha az pl�tonyum �retir. Ayr�ca y�ksek yanma oran�nda �al��abilir, bu da yak�t�n reakt�rde kalma s�resini yani yak�t yeniden y�kleme periyodunu uzatarak tesis kapasite fakt�r�n�n artmas�na katk� sa�lar.

Toryumlu yak�t denemeleri 1960 y�llar�n�n ortalar�nda ba�lam�� olmas�na ra�men g�� reakt�rlerinde kullan�lmas�na 1976 y�l�nda ba�lanm��t�r. Almanya, Hindistan, Japonya, Rusya Fed., �ngiltere ve ABD'de ara�t�rma/geli�tirme �al��malar� bulunmaktad�r. Bug�ne kadar yap�lan �al��malar a�a��daki �ekilde �zetlenebilir[1];

Almanya'daki Arbeitsgemeinschaft Versuchsreaktor GmbH (AVR) reakt�r�nden geli�tirilen 300 MW_e g�c�ndeki toryum y�ksek s�cakl�k reakt�r� (thorium high temperature reactor-THTR) reakt�r�, yar�s�ndan fazlas� Th/U (y�ksek zenginlikli uranyum) yak�t i�eren 674.000 adet k�resel yak�tla 1983-1989 y�llar� aras�nda i�letilmi�tir.

Almanya'daki AVR reakt�r�nden geli�tirilen ve 1976-1989 y�llar� aras�nda i�letilen Fort St Vrain reakt�r� ABD'deki toryumlu yak�t kullanan tek ticari n�kleer reakt�rd�r. Y�ksek s�cakl�kl�, grafit moderat�rl�, helyum so�utmal� bu reakt�r, Th/U (y�ksek zenginlikli uranyum) yak�tla 330 MW_e g��te �al��t�r�lm��t�r. Bu reakt�rde yakla��k 25 ton toryum kullan�lm��t�r.

Toryum tabanl� yak�tlar�n bas�n�l� su reakt�rlerindeki kullan�m�n�n incelenmesi Amerika'daki Shippingport reakt�r�nde ger�ekle�tirilmi�tir. Bu reakt�rde fisil malzeme olarak U-235 ve Pu kullan�lm��t�r. Bu incelemede, toryum kullan�m�n�n i�letme stratejisi veya reakt�r kalbi g�venlik marjlar�n� etkilemedi�i sonucuna var�lm��t�r. 1977-1982 y�llar� aras�nda hafif sulu �retken reakt�r konsepti de bu reakt�rde ba�ar�yla denenmi�tir.

Almanya'daki 60 MW_e Lingen kaynar sulu reakt�r�nde Th/Pu tabanl� yak�t test eleman� kullan�lm��t�r.

Zengin toryum kaynaklar�na sahip olan ve n�kleer teknolojisini toryuma dayal� olarak geli�tirmeyi planlayan Hindistan'�n �� a�amal� n�kleer program� bulunmaktad�r [2]:

A��r sulu reakt�rde do�al uranyum kullanarak pl�tonyum (Pu) �retmek: Bas�n�l� a��r su reakt�rleri (Pressurised Heavy Water Reactor-PHWR), halen 12 adedi i�letmede, 6 adedi in�a halinde olup yenileri de planlanmaktad�r.

H�zl� �retken reakt�rde pl�tonyum ve toryum kullanarak U-233 �retmek: Kalpakkam'da h�zl� �retken test reakt�r� (Fast Breeder Test Reactor-FBTR) ile h�zl� �retken reakt�r (Fast Breeder Reactor-FBR) program� ba�lam��t�r. Ayr�ca 500 MWe g��te prototip h�zl� �retken reakt�r�n tasar�m� tamamlanm�� olup D�zenleme Kurulunca in�a onay� verilmi�tir. S�z konusu �nitenin 2010 y�l�nda i�letmeye al�nmas� beklenmektedir. Bu tesiste mevcut PHWR'lerden ��kan uranyum-pl�tonyum yak�t� ile U-233 �retmek �zere toryumun kullan�lmas� ama�lanmaktad�r.

�leri a��r sulu reakt�rde veya h�zland�r�c� g�d�ml� sistemde U-233 kullanarak enerji elde etmek: Toryum tabanl� reakt�rler, 30 kW_th g��teki KAMINI ara�t�rma reakt�r� halen i�letmede olup 300 MWe g��teki ileri a��r sulu reakt�r (Advanced Heavy Water Reactor- AHWR) geli�tirme a�amas�ndad�r.

G�n�m�zde geli�tirilmekte olan yenilik�i n�kleer fisyon teknolojilerinde de toryum �nemli bir yere sahiptir. Kanada taraf�ndan geli�tirilen Yeni Nesil CANDU Reakt�r� (CANDU-X), Rusya taraf�ndan geli�tirilen Gaz T�rbinli Mod�ler Helyum Reakt�r� (Gas Turbine Modular Helium Reactor, GT-MHR), Japonya-Rusya ve ABD taraf�ndan geli�tirilen FUJI Eriyik Tuz Reakt�r� (FUJI Molten Salt Reactor), G�ney Afrika taraf�ndan geli�tirilen �ak�l Yatakl� Mod�ler Reakt�r (Pebble Bed Modular Reactor, PBMR), Rusya, �srail ve ABD taraf�ndan geli�tirilen Radkowsky Toryum Yak�tl� Reakt�r (Radkowsky Thorium Fuel Reactor, RTFR) ve Avrupa �lkeleri taraf�ndan geli�tirilen Enerji Y�kseltici (Energy Amplifier) teknolojileri yak�t �evrimlerinde toryuma yer veren teknolojiler olarak g�ze �arpmaktad�r [3].

T�RK�YE'N�N TORYUM REZERV�

1959 y�l� sonlar�na do�ru MTA taraf�ndan havadan prospeksiyonla bulunan radyoaktif anomali �zerinde uranyum ve toryum i�in et�tler yap�lm�� ve Sivrihisar il�esinin kuzey bat�s�nda K�z�lca�ren, Kark�n ve Ok�u K�yleri aras�nda 15 km²'lik bir sahan�n toryumun yan� s�ra Nadir Toprak Elementleri (NTE) de i�erdi�i saptanm��t�r. MTA taraf�ndan yap�lan �al��malar sonunda 1977 y�l�nda, "Eski�ehir-Sivrihisar-K�z�lca�ren K�y� Yak�n G�neyi Bastnazit-Barit-Florit Kompleks Cevher Yata��" Nihai Et�t Raporu haz�rlanm��t�r [4]. Bu rapor sonu�lar�na g�re b�lgedeki cevherin ortalama ten�r� %0,2 ThO₂olup, toplam rezerv yakla��k 380.000 ton civar�ndad�r.

Tablo 1. D�nya Toryum Rezervi [6]
�lke	Rezerv (ton)
Avustralya	300 000
Hindistan	290 000
Norve�	170 000
ABD	160 000
Kanada	100 000
Brezilya	16 000
Di�er �lkeler	95 000
TOPLAM	1 200 000

�lkemizde toryumla ilgili bug�ne kadar yap�lan �al��malar sonunda a�a��da �zetlenen sonu�lar elde edilmi�tir[5] .

Sahadaki ekonomik mineraller; florit, barit ve bastnazit'tir. Toryum, kompleks b�nyesindeki monazit ve torobastnazit minerallerinin kafes yap�s�nda yer almaktad�r .

Kompleks cevhere klasik y�ntemler uyguland��nda toryumun bir fonksiyonda toplanamayaca��, sadece toryumun kazan�lmas�na y�nelik cevher ��z�nd�rme i�lemleri uyguland��nda toryumun y�ksek verimle kazan�labilece�i fakat i�letme maliyetinin �ok y�ksek olmas� nedeniyle cevherdeki NTE'lerin elde edilmesi sonucu toryumun yan �r�n olarak kazan�lmas�n�n daha uygun olaca�� belirtilmektedir .

Toryum ihtiva eden Eski�ehir-Sivrihisar cevher yata��ndaki, Yaylaba�� ve Kocayayla sekt�rlerinde yeterli say�da sondaj yap�lamad��ndan bu b�lgelere ait kesin rezerv tespiti mevcut de�ildir. Bu b�lgelerle birlikte Malatya-Hekimhan-Kuluncak gibi di�er b�lgelerde de gerekli �al��malar�n yap�lmas� sonucunda �lkemiz toryum rezervinin artaca�� tahmin edilmektedir. Ancak bu konu ile ilgili kesin sonuca g�t�recek herhangi bir �al��ma yap�lmam��t�r. Sonu� olarak s�z konusu sahada (Eski�ehir-Sivrihisar) yakla��k 380.000 ton g�r�n�r ThO₂ ve �nemli miktarda nadir toprak elementi rezervi belirlenmi�tir. Toryum ten�r�, se�me numunelerde %3'e kadar ��ksa da yata��n ortalamas� %0.2'dir. Bu rezervde tespit edilmi� olan ortalama ten�r�n d��kl�� ve rezervin kompleks olmas� durumu toryumun tek ba��na ekonomik olarak ��kar�labilir olmaktan uzak oldu�u sonucunu ��karmaktad�r. A�a��daki Tabloda da g�r�ld�� gibi, �lkemizdeki toryum rezervi ekonomik olmad��ndan dolay� d�nya toryum rezervleri hakk�nda verilen bilgiler aras�nda genelde yer almamaktad�r. (Tablo 1).

SONU�LAR

G�n�m�zde toryumla �al��an ticari �l�ekli bir santral bulunmamaktad�r, bunun sonucu olarak da toryumun enerji hammaddesi olarak t�ketimi yok denecek d�zeydedir. Toryum tabanl� yak�t �evriminin ekonomik olmas� ancak �ok say�da santral� kapsayan bir n�kleer programla m�mk�n olabilir. Toryum tabanl� bir enerji �retimi i�in, y�ksek yat�r�m ve i�letme maliyeti gerektiren tesislerinin kurulmas�na ihtiya� duyulmaktad�r. B�t�n bu tesislerin her biri de g�n�m�z �arlar�nda ekonomik olmad��ndan ticari �l�ekte teknolojileri de d�nyada hen�z geli�tirilmemi�tir. Bu nedenle �lkemizde bulunan toryumun mamul veya maden olarak sat�� bug�n i�in s�z konusu de�ildir. Ancak �lkemizde mevcut olan toryum cevherinin nadir toprak elementlerinden ayr�lmas� ve yan �r�n olarak kazan�lmas�na y�nelik ara�t�rma ve geli�tirme �al��malar�na devam edilmelidir.

Toryumun kendisi bir n�kleer yak�t de�ildir, yak�t olarak kullan�lmas� i�in U-235 veya Pu-239 gibi fisil maddelere ihtiya� duyulmaktad�r. U-235 veya Pu-239 ile birlikte kullan�ld��nda uranyum ihtiyac�ndan tasarruf edilmesini sa�layabilmektedir. A��k �evrimlerde toryum kullan�m� %20-30 civar�nda uranyum tasarrufu sa�layaca�� d��n�lmektedir. Kapal� �evrim i�in ise ayr��t�rma ve imalat teknolojilerine ihtiya� duyulmaktad�r. Ayr��t�rma belli ba�l� baz� �lkelerin sahip oldu�u hassas bir teknoloji olup, n�kleer silahlanma riski i�ermektedir.

Toryumun, gelecekte n�kleer silahlar�n s�k�lmesinden veya elinde kullan�lm�� yak�t�n ayr��t�r�lmas�ndan elde edilen pl�tonyum stoku bulunan �lkelerde bu stoklar�n t�ketilmesi amac�yla ticari olarak n�kleer santrallerde kullan�lmas� beklenmektedir.

G�n�m�zde uranyum yak�t maliyetinin d��k olmas� yak�n gelecekte n�kleer enerji �retimi i�in uranyum kullan�m�n� en ak�lc� yol olarak g�stermektedir. Ancak d�nyadaki teknolojik geli�melerin paralelinde �lkemizde de toryum tabanl� yak�t �evrimi konusundaki ara�t�rma-geli�tirme �al��malar�na devam edilmelidir.

Toryum kullan�m�na elveri�li oldu�u iddia edilen h�zland�r�c� g�d�ml� sistem(HGS), hen�z teknolojik olarak geli�tirilme safhas�ndad�r. �zetle; bu sistemin ticari olarak enerji �retiminde kullan�labilmesi i�in 40 y�l gibi uzun bir s�re gerekmektedir. �lkemiz HGS teknolojisini yak�ndan takip etmeli ve bilimsel olarak katk� koyacak bilgi ve deneyim seviyesine gelmelidir.

�lkemizde Eski�ehir-Sivrihisar y�resinde yakla��k 380.000 ton g�r�n�r ThO₂ ve �nemli miktarda nadir toprak elementi rezervi belirlenmi�tir. Toryum ten�r�, se�me numunelerde %3'e kadar ��ksa da yata��n ortalamas� %0.2'dir. Bu rezervde tespit edilmi� olan ortalama ten�r�n d��kl�� ve rezervin kompleks olmas�, toryumun tek ba��na ekonomik olarak ��kar�labilir olmaktan uzak oldu�u sonucunu ��karmaktad�r. �lkemizdeki toryum rezervi ekonomik olmad��ndan dolay� d�nya rezervleri aras�nda yer almamaktad�r.

�lkemiz yenilik�i n�kleer teknolojilerini yak�ndan takip etmelidir. Gelecekte daha ekonomik, g�venilir ve g�venlik y�n�nden daha geli�tirilmi� teknolojiler d�nyada yayg�n olarak kullan�lacakt�r. �lkemizin bu geli�melerden uzak kalmas� d��n�lemez. UAEA, 2001 y�l�nda n�kleer enerjinin 21.y�zy�l enerji kaynaklar� i�erisinde yerini alabilmesi i�in yap�lmas� gerekenleri saptamak ve hem n�kleer teknoloji �reticisi hem de n�kleer teknoloji kullan�c�s� UAEA �yesi �lkeleri bir araya getirerek n�kleer reakt�rler ve yak�t �evrimlerinde yap�lmas� gereken yenilikleri belirlemek amac�yla Uluslararas� Yenilik�i N�kleer Reakt�rler ve Yak�t �evrimi ad�nda bir proje ba�latm��t�r. T�rkiye Atom Enerjisi Kurumu 2000 y�l�nda bu projeye kat�lma karar� alm��t�r ve 2001 y�l�ndan bu yana s�zkonusu projenin aktif �yesidir. Ayn� zamanda bu projenin kapsam�nda da yer alan kullan�c� �lke gereksinimlerinin ve �l��tlerinin belirlenmesi hususunda TAEK taraf�ndan bir �al��ma y�r�t�lmekte ve bu �al��mada de�i�ik n�kleer yak�t �evrimi se�enekleri de de�erlendirilmektedir.

KAYNAK�A

World Nuclear Association, Thorium-August 2003.

Kokadkar A."Nuclear Power in India: An Inevitable Option for Sustainable of a Sixth of Humanity", World Nuclear Association Annual Symposium, London, 2002.

Innovative Nuclear Reactor Development, IAEA, NEA,2002.

Kaplan. H., Eski�ehir-Sivrihisar-K�z�lca�ren K�y� Yak�n G�neyi Bastnasit-Barit-Florit Kompleks Cevher Yata�� Nihai Et�t Raporu, 1997.

Toryum Ara�t�rmalar� Et�d� Projesi Sonu� Raporu, DPT 93K120050, 1993-1995.

US Geological Survey, Mineral. Commodity Summaries,2003.

Kaynak T�rkiye atom enerjisi kurumu

CIA �leti�im - Contact CIA

� Yorum (0)

The Office of Public Affairs (OPA) is the single point of contact for all inquiries about the Central Intelligence Agency CIA.

We read every letter, fax, or e-mail we receive, and we will convey your comments to CIA officials outside OPA as appropriate. However, with limited staff and resources, we simply cannot respond to all who write to us.

Contact Information

By e-mail:
Use our e-mail form to submit questions and comments online.

By postal mail:
Central Intelligence Agency
Office of Public Affairs
Washington, D.C. 20505

By phone:
(703) 482-0623
7 a.m. to 5 p.m., US Eastern time

By fax:
(703) 482-1739
7 a.m. to 5 p.m., US Eastern time
(please include a phone number where we may call you)

Kaynak CIA

� �nceki :: Sonraki �

NewsOffice's Blog

SA�LIKLI SA�LAR ��N

G�ne� Enerjisi - Solar energy

G�ne�’ten elde edilebilecek enerji

G�ne� enerjisi teknolojileri

G�ne� enerjili �s�tma sistemleri

G�ne� pilleri

Mimaride g�ne� enerjisi

G�ne� �� ile ayd�nlatma

Is�l g�ne� enerjisinden elektrik �reten enerji santralleri

Enerji kuleleri

Yo�unla�t�r�c�l� kollekt�rler ve buhar motorlar�

Referanslar

N�kleer Hammadde: Uranyum, Toryum

Toryum

CIA �leti�im - Contact CIA

Contact Information

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

NewsOffice's Blog

SA�LIKLI SA�LAR ���N

G�ne� Enerjisi - Solar energy

G�ne�’ten elde edilebilecek enerji

G�ne� enerjisi teknolojileri

G�ne� enerjili �s�tma sistemleri

G�ne� pilleri

Mimaride g�ne� enerjisi

G�ne� ����� ile ayd�nlatma

Is�l g�ne� enerjisinden elektrik �reten enerji santralleri

Enerji kuleleri

Yo�unla�t�r�c�l� kollekt�rler ve buhar motorlar�

Referanslar

N�kleer Hammadde: Uranyum, Toryum

Toryum

CIA �leti�im - Contact CIA

Contact Information

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

SA�LIKLI SA�LAR ��N

G�ne� �� ile ayd�nlatma